Mavzular

🟢 — masalani tezlashtiradi · 🟡 — ilg'or daraja · 🔵 — chuqur o'rganish (olimpiada darajasi)

Irratsional ifodalar (surds)

ab=a bab=aba⋅a=ama+na=(m+n)a\sqrt{ab} = \sqrt{a}\,\sqrt{b} \qquad \sqrt{\frac{a}{b}} = \frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} \qquad \sqrt{a}\cdot\sqrt{a} = a \qquad m\sqrt{a} + n\sqrt{a} = (m + n)\sqrt{a}

⚠️ a+b≠a+b\sqrt{a + b} \neq \sqrt{a} + \sqrt{b}. Masalan, 9+16=5\sqrt{9 + 16} = 5, lekin 9+16=7\sqrt{9} + \sqrt{16} = 7.

Maxrajni irratsionallikdan qutqarish

Qo'shma ifoda: (a+b)(a−b)=a2−b(a + \sqrt{b})(a - \sqrt{b}) = a^2 - b

kb=kbb1a+b=a−ba2−b1a+b=a−ba−b\frac{k}{\sqrt{b}} = \frac{k\sqrt{b}}{b} \qquad \frac{1}{a + \sqrt{b}} = \frac{a - \sqrt{b}}{a^2 - b} \qquad \frac{1}{\sqrt{a} + \sqrt{b}} = \frac{\sqrt{a} - \sqrt{b}}{a - b}

Misol: 63−3=6(3+3)9−3=3+3\dfrac{6}{3 - \sqrt{3}} = \dfrac{6(3 + \sqrt{3})}{9 - 3} = 3 + \sqrt{3}

🟢 Ichma-ich ildizni soddalashtirish

x+y=ax + y = a va xy=bxy = b bo'lsa:

a+2b=x+ya−2b=x−y(x>y)\sqrt{a + 2\sqrt{b}} = \sqrt{x} + \sqrt{y} \qquad \sqrt{a - 2\sqrt{b}} = \sqrt{x} - \sqrt{y} \quad (x > y)

Misol: 5+26=3+2\sqrt{5 + 2\sqrt{6}} = \sqrt{3} + \sqrt{2}, chunki 3+2=53 + 2 = 5, 3⋅2=63 \cdot 2 = 6.

🟢 Maxrajni qutqarishning qo'shimcha shakli

1a−b=a+ba−b\frac{1}{\sqrt{a} - \sqrt{b}} = \frac{\sqrt{a} + \sqrt{b}}{a - b}

Mashq qiling

30 ta savol, vaqt bilan, izohlari bilan.

Testga oʻtish
Yordam