Mavzular

⭐ — imtihonda eng ko'p ishlatiladigan formulalar. · 🟢 — masalani tezlashtiradi · 🟡 — ilg'or daraja · 🔵 — chuqur o'rganish (olimpiada darajasi)

Aylanish jismining hajmi

  • ⭐ xx o'qi atrofida: V=∫abπy2 dx\displaystyle V = \int_a^b \pi y^2\,dx (jismni qalinligi δx\delta x bo'lgan disklarga bo'lamiz: δV=πy2 δx\delta V = \pi y^2\,\delta x)
  • ⭐ yy o'qi atrofida: V=∫pqπx2 dy\displaystyle V = \int_p^q \pi x^2\,dy

Misol: y=xy = x, 0≤x≤10 \le x \le 1, xx o'qi atrofida: V=π∫01x2 dx=π3V = \pi\displaystyle\int_0^1 x^2\,dx = \frac{\pi}{3} (konus hajmi).

Ikki egri chiziq orasidagi soha aylantirilganda hajm

V=π∫ab(y12−y22) dx(y1 — tashqi,  y2 — ichki)V = \pi \int_a^b \big(y_1^2 - y_2^2\big)\,dx \qquad (y_1 \text{ — tashqi}, \; y_2 \text{ — ichki})

⚠️ π∫(y1−y2)2 dx\pi\displaystyle\int (y_1 - y_2)^2\,dx noto'g'ri! Avval kvadratlab, keyin ayiring.

🟢 Boshqa o'q atrofida aylantirish

y=k atrofida: V=π∫ab(y−k)2 dxx=h atrofida: V=π∫pq(x−h)2 dyy = k \text{ atrofida: } V = \pi\int_a^b (y - k)^2\,dx \qquad x = h \text{ atrofida: } V = \pi\int_p^q (x - h)^2\,dy

🟢 Ikki egri chiziq orasidagi soha (halqa usuli)

V=π∫ab(ytashqi2−yichki2)dxV = \pi\int_a^b \left(y_{\text{tashqi}}^2 - y_{\text{ichki}}^2\right)dx

🔵 Silindrik qobiq usuli (yy o'qi atrofida)

V=2π∫abx y dxV = 2\pi\int_a^b x\,y\,dx

🟢 Integral orqali keltirib chiqariladigan hajmlar

JismQanday aylantiriladiHajm
Konusy=rhxy = \frac{r}{h}x, 0≤x≤h0 \le x \le h13πr2h\frac{1}{3}\pi r^2 h
Shary=r2−x2y = \sqrt{r^2 - x^2}, −r≤x≤r-r \le x \le r43πr3\frac{4}{3}\pi r^3
Silindry=ry = r, 0≤x≤h0 \le x \le hπr2h\pi r^2 h

Mashq qiling

15 ta savol, vaqt bilan, izohlari bilan.

Testga oʻtish
Yordam