Mavzular

🟢 — masalani tezlashtiradi · 🟡 — ilg'or daraja · 🔵 — chuqur o'rganish (olimpiada darajasi)

To'g'ri chiziqning vektor tenglamasi

AA nuqtadan o'tuvchi, d\mathbf{d} yo'nalishli chiziq: r=a+t d\mathbf{r} = \mathbf{a} + t\,\mathbf{d}

  • Ikki chiziq orasidagi burchak — yo'nalish vektorlari orasidagi burchak.
  • Kesishish: a1+s d1=a2+t d2\mathbf{a}_1 + s\,\mathbf{d}_1 = \mathbf{a}_2 + t\,\mathbf{d}_2 dan uchta tenglama tuzib, ss va tt ni topasiz. Uchinchi tenglama ham bajarilsa, chiziqlar kesishadi; bajarilmasa va parallel ham bo'lmasa — ayqash (skew).

Nuqtadan chiziqqacha perpendikulyar asosi

PP nuqta va r=a+t d\mathbf{r} = \mathbf{a} + t\,\mathbf{d} chiziq uchun asos NN quyidagi shartdan topiladi: PN→⋅d=0\overrightarrow{PN}\cdot\mathbf{d} = 0

🟡 Dekart shakli

r=(x1y1z1)+t(lmn)\mathbf{r} = \begin{pmatrix} x_1 \\ y_1 \\ z_1 \end{pmatrix} + t\begin{pmatrix} l \\ m \\ n \end{pmatrix} chiziqning Dekart tenglamasi:

x−x1l=y−y1m=z−z1n\frac{x - x_1}{l} = \frac{y - y_1}{m} = \frac{z - z_1}{n}

🟡 Nuqtaning chiziqqa nisbatan aksi

NN — PP dan chiziqqa tushirilgan perpendikulyar asosi bo'lsa:

p′=2n−p\mathbf{p}' = 2\mathbf{n} - \mathbf{p}

🔵 Nuqtadan chiziqqacha masofa

AA chiziqdagi nuqta, d\mathbf{d} yo'nalish vektori bo'lsa:

d=∣AP→×d∣∣d∣d = \frac{|\overrightarrow{AP}\times\mathbf{d}|}{|\mathbf{d}|}

🔵 Ayqash chiziqlar orasidagi eng qisqa masofa

d=∣(b−a)⋅(d1×d2)∣∣d1×d2∣d = \frac{|(\mathbf{b} - \mathbf{a})\cdot(\mathbf{d}_1\times\mathbf{d}_2)|}{|\mathbf{d}_1\times\mathbf{d}_2|}

🔵 Tekislik tenglamasi

n=(abc)\mathbf{n} = \begin{pmatrix} a \\ b \\ c \end{pmatrix} — normal vektor:

r⋅n=dax+by+cz=d\mathbf{r}\cdot\mathbf{n} = d \qquad ax + by + cz = d

🔵 Masofa va burchaklar

KattalikFormula
Nuqtadan tekislikkacha masofa∣ax0+by0+cz0−d∣a2+b2+c2\dfrac{\lvert ax_0 + by_0 + cz_0 - d \rvert}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}
Chiziq va tekislik orasidagi burchaksin⁡θ=∣d⋅n∣∣d∣ ∣n∣\sin\theta = \dfrac{\lvert \mathbf{d}\cdot\mathbf{n} \rvert}{\lvert \mathbf{d} \rvert\,\lvert \mathbf{n} \rvert}
Ikki tekislik orasidagi burchakcos⁡θ=∣n1⋅n2∣∣n1∣ ∣n2∣\cos\theta = \dfrac{\lvert \mathbf{n}_1\cdot\mathbf{n}_2 \rvert}{\lvert \mathbf{n}_1 \rvert\,\lvert \mathbf{n}_2 \rvert}