Mavzular

⭐ — imtihonda eng ko'p ishlatiladigan formulalar. · 🟢 — masalani tezlashtiradi · 🟡 — ilg'or daraja · 🔵 — chuqur o'rganish (olimpiada darajasi)

Skalyar ko'paytma va burchak

  • ⭐ Skalyar ko'paytma: a⋅b=a1b1+a2b2  (2D)a⋅b=a1b1+a2b2+a3b3  (3D)\mathbf{a}\cdot\mathbf{b} = a_1b_1 + a_2b_2 \;(\text{2D}) \qquad \mathbf{a}\cdot\mathbf{b} = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3 \;(\text{3D})
  • ⭐ Ikki vektor orasidagi burchak: cos⁡θ=a⋅b∣a∣ ∣b∣\cos\theta = \frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|}
  • ⭐ Perpendikulyar vektorlar: a⋅b=0\mathbf{a}\cdot\mathbf{b} = 0

Skalyar ko'paytma xossalari

a⋅b=b⋅aa⋅(b+c)=a⋅b+a⋅ca⋅a=∣a∣2\mathbf{a}\cdot\mathbf{b} = \mathbf{b}\cdot\mathbf{a} \qquad \mathbf{a}\cdot(\mathbf{b} + \mathbf{c}) = \mathbf{a}\cdot\mathbf{b} + \mathbf{a}\cdot\mathbf{c} \qquad \mathbf{a}\cdot\mathbf{a} = |\mathbf{a}|^2

🟢 Uzunlik va ko'paytma

∣a+b∣2=∣a∣2+2 a⋅b+∣b∣2|\mathbf{a} + \mathbf{b}|^2 = |\mathbf{a}|^2 + 2\,\mathbf{a}\cdot\mathbf{b} + |\mathbf{b}|^2

Bu vektor shaklidagi kosinuslar teoremasi.

🔵 Tengsizliklar

∣a⋅b∣≤∣a∣ ∣b∣    (Koshi–Bunyakovskiy)∣a+b∣≤∣a∣+∣b∣    (uchburchak)|\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}| \le |\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}| \;\;\text{(Koshi–Bunyakovskiy)} \qquad |\mathbf{a} + \mathbf{b}| \le |\mathbf{a}| + |\mathbf{b}| \;\;\text{(uchburchak)}

🟡 Proyeksiyalar

skalyar proyeksiya: a⋅b∣b∣vektor proyeksiya: a⋅b∣b∣2 b\text{skalyar proyeksiya: } \frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{b}|} \qquad \text{vektor proyeksiya: } \frac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{b}|^2}\,\mathbf{b}

🔵 Yo'nalish kosinuslari

a=xi+yj+zk\mathbf{a} = x\mathbf{i} + y\mathbf{j} + z\mathbf{k} uchun:

cos⁡α=x∣a∣cos⁡β=y∣a∣cos⁡γ=z∣a∣cos⁡2α+cos⁡2β+cos⁡2γ=1\cos\alpha = \frac{x}{|\mathbf{a}|} \quad \cos\beta = \frac{y}{|\mathbf{a}|} \quad \cos\gamma = \frac{z}{|\mathbf{a}|} \qquad \cos^2\alpha + \cos^2\beta + \cos^2\gamma = 1

💡 AI bilan bog'liqlik

Burchak formulasi cos⁡θ=a⋅b∣a∣ ∣b∣\cos\theta = \dfrac{\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}}{|\mathbf{a}|\,|\mathbf{b}|} — bu aynan cosine similarity. Matn embeddinglari o'rtasidagi o'xshashlik shu formula bilan o'lchanadi.