Mavzular
Mavzular / Ehtimollik va kombinatorika
Ehtimollik
⭐ — imtihonda eng ko'p ishlatiladigan formulalar.
Klassik ta'rif
- ⭐ Hodisa ning ehtimoli (barcha natijalar teng imkoniyatli bo'lsa):
bunda — barcha mumkin bo'lgan natijalar soni, — uchun qulay natijalar soni.
- ⭐ . Mumkin bo'lmagan hodisa uchun , muqarrar hodisa uchun . Javob dan katta yoki manfiy chiqsa — xato.
- ⚠️ Natijalar teng imkoniyatli bo'lsin. Ikkita tanga tashlanganda "gerb–raqam" va "raqam–gerb" alohida natijalar: jami ta (), ta emas.
Qarama-qarshi hodisa
- ⭐ .
- ⭐ "Kamida bittasi" hodisasi uchun: . Masalan, tanga marta tashlanganda kamida bir marta raqam tushishi: .
Qo'shish va ko'paytirish qoidalari
- ⭐ Birgalikda bo'lmagan ("yoki") hodisalar: .
- Birgalikda bo'lishi mumkin bo'lganda: .
- ⭐ Mustaqil ("va") hodisalar: .
- Misol: nishonga tekkazish ehtimoli har otishda . Ikkala otishda ham tegish: . Kamida bittasida tegish: .
- Aynan bittasida tegish: .
- Bog'liq hodisalar (masalan, shar qaytarilmaydi): , bunda — ro'y bergan bo'lsa, ning ehtimoli. Qopda qizil va ko'k shar: ketma-ket ikkalasi qizil: .
Kombinatorika yordamida
- Guruh tanlash ("bir vaqtda ta olindi"): ko'rinishida. Masalan, ta sharda tasi qizil, ta olinsa ikkalasi qizil: .
- Bu usul qaytarmasdan ketma-ket olishga teng: yuqoridagi misol .
Tez-tez uchraydigan holatlar
- ⭐ Tanga marta: barcha natijalar . Aynan marta gerb: . Masalan, marta, aynan gerb: .
- ⭐ Ikki kubik (barcha natijalar ). Yig'indi bo'yicha qulay natijalar:
| Yig'indi | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Natijalar | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
Masalan, yig'indi bo'lish ehtimoli . Bir kubik: juft ochko — .
- Bernulli sxemasi: har urinishda muvaffaqiyat ehtimoli () bo'lsa, ta urinishda aynan ta muvaffaqiyat:
Masalan, , , : .
Geometrik ehtimollik
- Natijalar kesma, yuza yoki hajmdagi nuqta bo'lsa: . Masalan, tomoni bo'lgan kvadratga tasodifiy nuqta tashlansa, unga ichki chizilgan birlik doiraga tushish ehtimoli .
Tipik xatolar
- ⚠️ Ehtimollarni qo'shish kerak joyda ko'paytirish (va aksincha): "va" — ko'paytiring, "yoki" — qo'shing.
- ⚠️ Kubiklarni "bir xil" deb hisoblash: va ikki xil natija.
- ⚠️ "Kamida bitta"ni to'g'ridan-to'g'ri sanash; qarama-qarshi hodisadan foydalanish ancha oson.
- ⚠️ Qaytarib olish va qaytarmasdan olishni aralashtirish: ikkinchi holda shar soni kamayadi.
Mashq qiling
30 ta savol, vaqt bilan, izohlari bilan.