Мавзулар

🟢 — масалани тезлаштиради · 🟡 — илғор даража · 🔵 — чуқур ўрганиш (олимпиада даражаси)

Графикларни алмаштириш (трансформациялар)

Тўлиқ жадвал:

ФункцияГрафикка нима бўлади
y=f(x)+ay = f(x) + a(0a)\begin{pmatrix} 0 \\ a \end{pmatrix} га параллел кўчириш (юқорига aa)
y=f(x+a)y = f(x + a)(−a0)\begin{pmatrix} -a \\ 0 \end{pmatrix} га параллел кўчириш (чапга aa)
y=af(x)y = af(x)yy ўқи бўйлаб aa марта чўзиш
y=f(ax)y = f(ax)xx ўқи бўйлаб 1a\dfrac{1}{a} марта чўзиш
y=−f(x)y = -f(x)xx ўқига нисбатан акс
y=f(−x)y = f(-x)yy ўқига нисбатан акс

⚠️ f(x+a)f(x + a) да график чапга силжийди, ўнгга эмас. Бир нечта алмаштириш бўлса, тартиб муҳим. Одатда аввал қавс ичидагилар (xx га таъсир қилувчилар), кейин ташқаридагилар бажарилади.

🟢 Мураккаб алмаштириш

y=a f(b(x+c))+dy = a\,f\big(b(x + c)\big) + d графигида (x0,y0)(x_0, y_0) нуқта қуйидаги нуқтага ўтади:

(x0b−c,  a y0+d)\left(\frac{x_0}{b} - c,\ \ a\,y_0 + d\right)

Тартиб: xx учун — аввал чўзиш (1b\frac{1}{b}), кейин кўчириш (−c-c); yy учун — аввал чўзиш (aa), кейин кўчириш (+d+d).

🟢 Вектор бўйича кўчириш

(hk)\begin{pmatrix} h \\ k \end{pmatrix} га кўчирилган график:   y−k=f(x−h)\;y - k = f(x - h), яъни y=f(x−h)+ky = f(x - h) + k.

🟢 Акс эттиришлар

АлмаштиришЯнги функция
xx ўқига нисбатанy=−f(x)y = -f(x)
yy ўқига нисбатанy=f(−x)y = f(-x)
y=xy = x га нисбатанy=f−1(x)y = f^{-1}(x)
x=ax = a чизиққа нисбатанy=f(2a−x)y = f(2a - x)
y=by = b чизиққа нисбатанy=2b−f(x)y = 2b - f(x)
Координата боши атрофида 180°180° буришy=−f(−x)y = -f(-x)

Машқ қилинг

15 та савол, вақт билан, изоҳлари билан.

Тестга ўтиш
Yordam