Мавзулар
Математика / Арифметика
Туб сонлар ва туб кўпайтувчилар
⭐ — имтиҳонда энг кўп ишлатиладиган формулалар.
Туб ва мураккаб сонлар
- ⭐ Туб сон — фақат иккита бўлувчиси бор натурал сон: ва ўзи. Мураккаб сон — иккитадан ортиқ бўлувчиси бор сон.
- ⭐ — туб ҳам, мураккаб ҳам эмас. — ягона жуфт туб сон.
- Туб сонлар чексиз кўп.
- гача туб сонлар ( та): .
Туб эканини текшириш
- ⭐ сонни дан ошмайдиган туб сонларга бўлиб кўрамиз. Бирортасига бўлинмаса, туб.
- Мисол: учун , яъни га текширилади. Ҳеч бирига бўлинмайди, демак туб.
- Эратосфен ғалвири: дан бошлаб сонларни ёзиб, ҳар бир туб соннинг карралиларини ўчириб борилади; қолганлари туб.
Туб кўпайтувчиларга ажратиш
- ⭐ Арифметиканинг асосий теоремаси: ҳар бир дан катта натурал сон туб кўпайтувчилар кўпайтмаси кўринишида (уларнинг тартиби аниқлигида) ягона усулда ёзилади.
- Усул: энг кичик туб сонга кетма-кет бўлиб борилади. Масалан, .
- Кўриниш: (каноник ёйилма).
Бўлувчилар
- ⭐ Бўлувчилар сони: . Масалан, нинг бўлувчилари та.
- ⭐ Бўлувчилар йиғиндиси: . Масалан, учун .
- Фақат тўлиқ квадрат соннинг бўлувчилари сони тоқ бўлади (барча жуфт).
ЭКУБ ва ЭКУК билан боғлиқлик
- Икки соннинг ЭКУБи — умумий туб кўпайтувчиларнинг энг кичик даражалари кўпайтмаси, ЭКУКи — ҳаммасининг энг катта даражалари кўпайтмаси.
- Икки сон ўзаро туб: умумий туб кўпайтувчиси йўқ (), гарчи уларнинг ўзлари туб бўлмаса ҳам. Масалан, ва .
Машқ қилинг
30 та савол, вақт билан, изоҳлари билан.