Мавзулар
Математика / Арифметика
Пропорция📈 Графикда кўриш
⭐ — имтиҳонда энг кўп ишлатиладиган формулалар.
Нисбат ва пропорция
- Нисбат (): сони дан неча марта катта (ёки унинг қанча қисми) эканини билдиради.
- Нисбат қиймати касрнинг асосий хоссаси билан ўзгармайди: .
- ⭐ Пропорция — икки нисбатнинг тенглиги: . Чекка ҳадлар ва , ўрта ҳадлар ва .
Пропорциянинг асосий хоссаси
- ⭐ Чекка ҳадлар кўпайтмаси ўрта ҳадлар кўпайтмасига тенг: .
- ⭐ Номаълум ҳадни топиш: .
- Пропорцияни ўзгартириш мумкин: , , .
- Қўшиш ва айириш хоссаси: ва .
Пропорсионал боғлиқлик
- ⭐ Тўғри пропорсионал: , яъни ўзгармас. Бири неча марта ошса, иккинчиси ҳам шунча марта ошади (масалан, нарх ва миқдор).
- ⭐ Тескари пропорсионал: ўзгармас. Бири неча марта ошса, иккинчиси шунча марта камаяди (масалан, тезлик ва вақт, бир хил йўлда).
- Ҳисоблаш усули: бирга келтириш (битта бирлик учун топиш) ёки пропорция тузиш.
Нисбат бўйича бўлиш
- ⭐ ни нисбатда бўлиш: ва .
- Уч қисмга : , , .
- Мисол: ни нисбатда бўлиш. Қисмлар , бир қисм . Жавоб: .
Масштаб
- Масштаб : харитадаги узунлик = ҳақиқий узунлик.
- Мисол: масштабда харитада см ҳақиқатда см км.
Машқ қилинг
30 та савол, вақт билан, изоҳлари билан.