Мавзулар

⭐ — имтиҳонда энг кўп ишлатиладиган формулалар.

Аралашма ва концентрация

  • ⭐ Концентрация (улуши): c=mмоддаmаралашмаc = \dfrac{m_{\text{модда}}}{m_{\text{аралашма}}}, фоизда c=mмоддаmаралашма⋅100%c = \dfrac{m_{\text{модда}}}{m_{\text{аралашма}}} \cdot 100\%.
  • Тоза модда: c=100%c = 100\%, сув (эритувчи): модда улуши 0%0\%.
  • Модданинг массаси: mмодда=c⋅mаралашмаm_{\text{модда}} = c \cdot m_{\text{аралашма}}.

Иккита аралашмани қўшиш

  • ⭐ Массаси m1m_1 ва m2m_2, концентрациялари c1c_1 ва c2c_2 бўлган аралашмалар аралаштирилса:

c=m1c1+m2c2m1+m2c = \frac{m_1 c_1 + m_2 c_2}{m_1 + m_2}

  • Мисол: 200200 г 10%10\% ли ва 300300 г 20%20\% ли эритма аралаштирилганда c=200⋅0,1+300⋅0,2500=80500=16%c = \dfrac{200 \cdot 0{,}1 + 300 \cdot 0{,}2}{500} = \dfrac{80}{500} = 16\%.

"Хоч" қоидаси (керакли концентрация учун нисбат)

  • ⭐ Концентрациялари c1<c2c_1 < c_2 бўлган икки эритмадан cc (c1<c<c2c_1 < c < c_2) ҳосил қилиш учун олинадиган массалар нисбати:

m1:m2=(c2−c):(c−c1)m_1 : m_2 = (c_2 - c) : (c - c_1)

  • Мисол: 10%10\% ва 60%60\% ли эритмалардан 20%20\% ли олиш: m1:m2=(60−20):(20−10)=40:10=4:1m_1 : m_2 = (60 - 20) : (20 - 10) = 40 : 10 = 4 : 1. Текшириш: 4⋅10+1⋅605=20\dfrac{4 \cdot 10 + 1 \cdot 60}{5} = 20 ✓.
  • Аралашма таркибий қисмлари концентрациялари орасида бўлади: c1<c<c2c_1 < c < c_2.

Сув қўшиш ва буғлатиш

  • ⭐ Сув қўшилганда модданинг массаси ўзгармайди: m1c1=(m1+w) cm_1 c_1 = (m_1 + w)\, c, бунда ww — қўшилган сув массаси.
  • Буғлатилганда ҳам модда массаси ўзгармайди: m1c1=(m1−w) cm_1 c_1 = (m_1 - w)\, c.
  • Қўшиладиган сув: w=m1(c1c−1)w = m_1\left(\dfrac{c_1}{c} - 1\right).

Нисбат бўйича аралаштириш ва нарх

  • ⭐ Ўртача нарх: p=q1p1+q2p2q1+q2p = \dfrac{q_1 p_1 + q_2 p_2}{q_1 + q_2} (qq — миқдор, pp — бирлик нархи). Концентрация формуласи билан бир хил кўринишда.
  • Нисбат m:nm : n бўйича аралаштириш: c=mc1+nc2m+nc = \dfrac{m c_1 + n c_2}{m + n}.
  • Қотишмалар учун ҳам худди шу формулалар (металл улуши — "концентрация").

Машқ қилинг

30 та савол, вақт билан, изоҳлари билан.

Тестга ўтиш
Yordam