Soroban tuzilishiBepul mavzu

Soroban to'rtburchak ramkadan iborat. Ramka ichida tik o'qlar bor, har o'qda donalar o'tkazilgan. Donalarni bir hisob chizig'i ikki qismga bo'ladi.

Qismlari

• O'q — bitta xonaga (birlik, o'nlik, yuzlik...) tegishli tik sim.
• Hisob chizig'i — o'qlarni ko'ndalang kesib o'tadigan chiziq; donalar shu chiziqqa nisbatan sanaladi.
• Yuqori dona — chiziqdan yuqorida, har o'qda 1 ta. Uning qiymati 5.
• Pastki donalar — chiziqdan pastda, har o'qda 4 ta. Har birining qiymati 1.

Dona qachon sanaladi

Dona faqat hisob chizig'iga tegib turganda sanaladi. Chiziqdan uzoqda turgan dona hisobga kirmaydi.

• Yuqori dona pastga, chiziq tomonga suriladi.
• Pastki donalar yuqoriga, chiziq tomonga suriladi.

Shuning uchun bo'sh holatda (hamma dona ramka tomonda) abakus 0 ni ko'rsatadi.

Bir o'qdagi raqam

Bir o'qda raqam = (yuqori dona chiziqda bo'lsa 5, bo'lmasa 0) + (chiziqqa surilgan pastki donalar soni).

Eng katta raqam: 5 + 4 = 9. Undan katta son keyingi o'qqa o'tadi: o'nlik, yuzlik va hokazo.

Nuqtalar

Sorobanning hisob chizig'ida har uchinchi o'qda kichik nuqta bor. U xonalarni (birliklar, minglar, millionlar) topishga yordam beradi. Bu kursda ko'rsatilmasa, eng o'ngdagi o'q — birliklar o'qi.

Oddiy sorobanda 13 ta o'q bor; katta sorobanlarda 21, 23, 27 yoki 31 ta bo'ladi (o'qlar soni doim toq).

Quyida interaktiv abakus: donalarni bosib surish mumkin, tepada son ko'rinib turadi.