Mavzular
Yuklanmoqda…
Yuklanmoqda…
Abakus / Qoʻshish
Abakusda qo'shish — donalarni surish. Oddiy (to'g'ridan-to'g'ri) usul shunda ishlaydi: qo'shiladigan raqamga yetarli dona erkin bo'lsa, uni shunchaki suramiz.
Birliklar o'qida d turibdi va e ni qo'shamiz.
1) e kichik (1–4) va pastki donalar yetarli bo'lsa: e ta pastki dona chiziqqa suriladi.
Misol 1. 1 + 2. Birliklar o'qida 1 ta dona turibdi, yana 2 ta suramiz: 3.
2) e katta (5–9), yuqori dona erkin va qo'shimcha pastki donalar sig'sa: yuqori dona va (e − 5) ta pastki dona suriladi.
Misol 2. 2 + 6. Yuqori dona suriladi (+5) va 1 ta pastki dona (+1): 8.
Misol 3. 5 + 3. Yuqori dona allaqachon chiziqda, 3 ta pastki dona suriladi: 8.
Ko'p xonali sonlarni chapdan o'ngga qo'shamiz: avval eng yuqori xonaning raqami, keyin keyingisi va hokazo. Har o'qda yuqoridagi qoida ishlaydi.
Misol 4. 52 + 16. O'nliklar o'qida 5 + 1 = 6 (yuqori dona allaqachon chiziqda, 1 ta pastki dona suriladi), birliklar o'qida 2 + 6 = 8 (yuqori dona va 1 ta pastki dona suriladi).
Pastki donalar yetmasa (masalan, 3 + 2: pastki donalar 3 ta turibdi, yana 2 ta sig'maydi) yoki raqamlar yig'indisi 10 dan oshsa, to'ldiruvchi qoidalari kerak. Ular keyingi mavzularda.
⚠️ Tipik xato. 3 + 2 ni "2 ta dona suraman" deb oddiy usulda bajarishga urinish. Sig'maydi: 3 + 2 = 5, bunda to'ldiruvchi kerak.