W3Maktab
KurslarReytingXatolarimPremium
Tanishuv▸
  • Abakus nima? Qisqacha tarix
  • Soroban tuzilishi
  • 0 dan 4 gacha sonlarni koʻrsatish
  • 5 dan 9 gacha sonlarni koʻrsatish
  • Koʻp xonali sonlar
  • Nol va oʻnli kasr
Qoʻshish▸
  • Oddiy qoʻshish (toʻgʻridan-toʻgʻri)
  • 5 ga toʻldiruvchi bilan qoʻshish
  • 10 ga toʻldiruvchi bilan qoʻshish
  • Ikkala qoida birga (qoʻshish)
  • Koʻp xonali qoʻshish
Ayirish▸
  • Oddiy ayirish
  • 5 ga toʻldiruvchi bilan ayirish
  • 10 ga toʻldiruvchi bilan ayirish
  • Ikkala qoida birga (ayirish)
  • Koʻp xonali ayirish
Aralash amallar▸
  • Ketma-ket qoʻshish va ayirish
  • Aniqlik va tezlik
Koʻpaytirish▸
  • Koʻpaytirish jadvali va abakusda oʻrin
  • Bir xonali songa koʻpaytirish
  • Koʻp xonali songa koʻpaytirish
Boʻlish▸
  • Boʻlinma taxmini
  • Bir xonali songa boʻlish
  • Koʻp xonali songa boʻlish
Xayoliy abakus▸
  • Abakusni koʻz oldiga keltirish
  • Xayolda qoʻshish va ayirish (1 xonali)
  • Xayolda 2–3 xonali hisob
  • Tezkor hisob
Mavzular
Tanishuv▸
  • Abakus nima? Qisqacha tarix
  • Soroban tuzilishi
  • 0 dan 4 gacha sonlarni koʻrsatish
  • 5 dan 9 gacha sonlarni koʻrsatish
  • Koʻp xonali sonlar
  • Nol va oʻnli kasr
Qoʻshish▸
  • Oddiy qoʻshish (toʻgʻridan-toʻgʻri)
  • 5 ga toʻldiruvchi bilan qoʻshish
  • 10 ga toʻldiruvchi bilan qoʻshish
  • Ikkala qoida birga (qoʻshish)
  • Koʻp xonali qoʻshish
Ayirish▸
  • Oddiy ayirish
  • 5 ga toʻldiruvchi bilan ayirish
  • 10 ga toʻldiruvchi bilan ayirish
  • Ikkala qoida birga (ayirish)
  • Koʻp xonali ayirish
Aralash amallar▸
  • Ketma-ket qoʻshish va ayirish
  • Aniqlik va tezlik
Koʻpaytirish▸
  • Koʻpaytirish jadvali va abakusda oʻrin
  • Bir xonali songa koʻpaytirish
  • Koʻp xonali songa koʻpaytirish
Boʻlish▸
  • Boʻlinma taxmini
  • Bir xonali songa boʻlish
  • Koʻp xonali songa boʻlish
Xayoliy abakus▸
  • Abakusni koʻz oldiga keltirish
  • Xayolda qoʻshish va ayirish (1 xonali)
  • Xayolda 2–3 xonali hisob
  • Tezkor hisob

Yuklanmoqda…

W3Maktab — onlayn taʼlim platformasi.

XatolarimPremiumYangilanishlarAloqaLoyiha haqidaShartlarMaxfiylikManbalarTelegram

Yordam
Premium

Abakus / Ayirish

Oddiy ayirishBepul mavzu

NazariyaQoidalarTest

Ayirish qo'shishning teskarisi: donalarni qaytaramiz (chiziqdan uzoqlashtiramiz). Oddiy ayirishda o'qda ayrilishi kerak bo'lgan donalarning o'zi bor.

Qoida

Birliklar o'qida d turibdi, e ni ayiramiz.

1) e kichik (1–4) va chiziqda yetarli pastki dona bor: e ta pastki dona qaytariladi.

Misol 1. 4 − 1. 1 ta pastki donani qaytaramiz: 3.

4
Boshlang'ich
3
4 − 1 = 3

2) e katta (5–9), yuqori dona chiziqda va qolgan qism sig'sa: yuqori dona va (e − 5) ta pastki dona qaytariladi.

Misol 2. 8 − 6. Yuqori donani (5) va 1 ta pastki donani qaytaramiz: 2.

Misol 3. 9 − 5. Faqat yuqori donani qaytaramiz: 4.

9
Boshlang'ich
4
9 − 5 = 4

Ko'p xonali sonlar

Ko'p xonali sonlarni ham chapdan o'ngga ayiramiz: avval yuqori xonadagi raqam, keyin keyingisi.

Misol 4. 78 − 23. O'nliklar o'qida 7 − 2 = 5, birliklar o'qida 8 − 3 = 5: natija 55.

Boshlang'ich
78 − 23 = 55

Qachon oddiy usul ishlamaydi

Ayriladigan raqam o'qdagi donalarga sig'masa (masalan, 7 − 3: pastki donalar 2 ta, 3 ta qaytarib bo'lmaydi) yoki o'qdagi raqam ayriladigandan kichik bo'lsa (13 − 6), to'ldiruvchi qoidalari kerak. Ular keyingi mavzularda.

⚠️ Tipik xato. Chiziqdan uzoqda turgan donani "qaytarishga" urinish. Qaytarish faqat chiziqqa tegib turgan donalar bilan bo'ladi.

Oldingi mavzu← Koʻp xonali qoʻshishKeyingi mavzu5 ga toʻldiruvchi bilan ayirish →

Shu sahifada

  • Qoida
  • Ko'p xonali sonlar
  • Qachon oddiy usul ishlamaydi