Mavzular
Yuklanmoqda…
Yuklanmoqda…
Abakus / Ayirish
Ayirish qo'shishning teskarisi: donalarni qaytaramiz (chiziqdan uzoqlashtiramiz). Oddiy ayirishda o'qda ayrilishi kerak bo'lgan donalarning o'zi bor.
Birliklar o'qida d turibdi, e ni ayiramiz.
1) e kichik (1–4) va chiziqda yetarli pastki dona bor: e ta pastki dona qaytariladi.
Misol 1. 4 − 1. 1 ta pastki donani qaytaramiz: 3.
2) e katta (5–9), yuqori dona chiziqda va qolgan qism sig'sa: yuqori dona va (e − 5) ta pastki dona qaytariladi.
Misol 2. 8 − 6. Yuqori donani (5) va 1 ta pastki donani qaytaramiz: 2.
Misol 3. 9 − 5. Faqat yuqori donani qaytaramiz: 4.
Ko'p xonali sonlarni ham chapdan o'ngga ayiramiz: avval yuqori xonadagi raqam, keyin keyingisi.
Misol 4. 78 − 23. O'nliklar o'qida 7 − 2 = 5, birliklar o'qida 8 − 3 = 5: natija 55.
Ayriladigan raqam o'qdagi donalarga sig'masa (masalan, 7 − 3: pastki donalar 2 ta, 3 ta qaytarib bo'lmaydi) yoki o'qdagi raqam ayriladigandan kichik bo'lsa (13 − 6), to'ldiruvchi qoidalari kerak. Ular keyingi mavzularda.
⚠️ Tipik xato. Chiziqdan uzoqda turgan donani "qaytarishga" urinish. Qaytarish faqat chiziqqa tegib turgan donalar bilan bo'ladi.