Abakus nima? Qisqacha tarixBepul mavzu

Abakus — sonlarni donalarni surib ko'rsatadigan va hisoblaydigan asbob. Unda ramka, bir nechta tik o'q va o'qlarga o'tkazilgan donalar bor. Raqamni donalarning holati, xonani esa o'qning joyi bildiradi.

Abakus turlari

Dunyoda bir necha xil abakus ishlatilgan:

Soroban Xitoy abakusi — suanpandan 15-asr o'rtasidan keyin kelib chiqqan: yapon hisobchilari uni ixchamroq va tezroq qilib soddalashtirgan. Shuning uchun sorobanda donalar kamroq.

Bu kursda soroban bilan ishlaymiz.

Abakus nima uchun o'rganiladi

• Xonalarni ko'rib tushunish. Birlik, o'nlik, yuzlik — abakusda ular alohida o'qlar. Bola sonning tuzilishini qo'li bilan sezadi.
• Hisoblash ko'nikmasi. Qo'shish, ayirish, ko'paytirish va bo'lish aniq qoidalar bilan bajariladi; qoidalarni bilgan odam tez hisoblaydi.
• Xayolda hisoblash. Mashq bilan abakusni ko'z oldiga keltirib, donalarsiz hisoblash mumkin.

Bolalar bilan o'tkazilgan bitta tasodifiy tajribada (2019 yil, 144 bola) abakusda xayolda hisoblashni o'rganish hisob testlarida va ko'rish xotirasida yaxshilanish bergan. Lekin bu sohada dalillar aralash: abakus mo''jiza emas, natija muntazam mashqdan keladi.

Kurs qanday tuzilgan

1. Tanishuv: soroban tuzilishi, sonlarni ko'rsatish va o'qish.
2. Qo'shish va ayirish: oddiy usul, 5 ga va 10 ga to'ldiruvchi qoidalari.
3. Aralash amallar, ko'paytirish va bo'lish.
4. Xayoliy abakus: donalarsiz hisoblash.

Har mavzuda qisqa tushuntirish, qoidalar varag'i va test bor.